Publicaties

TIJDSCHRIFT VOOR ANTROPOSOFISCHE GENEESKUNST

Annemiek Vink, psycholoog en docent grondslagen muziektherapie aan het conservatorium in Enschede, de aanzet voor verder onderzoek naar de effecten van muziektherapie. Zij startte daarom, in samenwerking met prof.dr. Joris Slaets (hoogleraar Geriatrie) van de Rijksuniversiteit Groningen, het eerste grootschalige onderzoek op dit terrein in Nederland.

Zij kijken specifiek naar de vraag hoe gedragsproblemen kunnen worden beÔnvloed door muziektherapie. Ook wordt gekeken naar de invloed van het reguliere activiteitenaanbod in het verminderen van gedragsproblemen. Zij verwachten dat zowel muziektherapie als activiteitenbegeleiding het probleemgedrag zullen verminderen, maar dat - op basis van de literatuur - het effect van muziektherapie groter zou kunnen zijn. Deze vergelijking vormt de belangrijkste doelstelling van het onderzoek. Daarnaast zal gekeken worden tot hoe lang na de therapie een mogelijke vermindering van gedragsproblemen is waar te nemen. Er wordt parallel aan de onderzoeksperiode ook gekeken of de interventies ertoe leiden dat er minder medicijnen nodig zijn tegen onrust. Ook wordt gekeken of er nog verschil is in effect afhankelijk van de vorm van dementie van de bewoner (Alzheimer, frontaal en subcorticaal).

Verdeeld over diverse verpleeghuizen in Nederland nemen 1 50 dementerenden met een verhoogde mate van gedragsproblematiek in kleine groepen deel aan twee verschillende interventies. In kleine groepen volgen zij tweewekelijks muziektherapie of activiteitenbegeleiding, voor een periode van vier maanden. Voorafgaand en na de interventies wordt bij elke deelnemer gemeten in welke mate gedragsproblemen voorkomen. Dat wordt gedaan met twee verschillende checklists: de NPI-Q (Neuropsychiatric Inventory Questionnaire) en de CMAI (de Cohen-Mansfield Agitation Inventory). De CMAI is een checklist die speciaal is ontwikkeld om gedragsproblemen bij dementie in kaart te brengen. De CMAI bestaat uit 29 verschillende typen van probleemgedrag, waarvan uit onderzoek is gebleken dat deze het meeste voorkomen

Demente bewoners in een antroposofisch verpleeghuis vertonen minder probleemgedrag bij dementerenden.

Gedragingen variŽren van het doelloos rondlopen, klagen, dingen verzamelen of verstoppen tot slaan. Deze lijst wordt tot vier uur na de interventie bijgehouden door verzorgenden. De NPI-Q is eveneens ontwikkeld om probleemgedrag in kaart te brengen. Via beide schalen wordt ook gekeken hoe belastend de probleemgedragingen zijn voor het verzorgend personeel. Het onderzoek is inmiddels afgerond in zes deelnemende verpleeghuizen en wordt op dit moment nog uitgevoerd in twee verpleeghuizen in Nederland. Uit de eerste analyses van de data van 85 deelnemers aan het onderzoek is gebleken dat beide interventies probleemgedrag bij mensen met dementie kunnen verminderen, met een lichte meerwaarde voor muziektherapie. Een opvallende uitkomst in de tussenanalyse is dat de mate van probleemgedrag verschilt tussen bewoners, die vergelijkbaar zijn wat betreft het type dementie of het stadium van dementie, die in een antroposofisch verpleeghuis of in een regulier verpleeghuis verblijven. De bewoners die wonen in een antroposofisch verpleeghuis vertonen minder probleemgedrag. In de loop van het komende jaar zal het onderzoek zijn afgerond.

Correspondentie Drs. A.C. Vink (psycholoog) Conservatorium Saxion Hogeschool Enschede, Afd. NUMMER 36 I DECEMBER 2005 19


TIJDSCHRIFT VOOR ANTROPOSOFISCHE GENEESKUNST

Muziektherapie, Postbus 70 000, 7500 KB Enschede, e-mail: a.c.vink@planet.nl of via www.musictherapy.nl en www.stichtingmuziektherapie.nl. Voor geÔnteresseerden: in augustus 2007 zal het 7e Europese Muziektherapie Congres in Nederland plaats vinden; www.musictherapy2007.com. literatuur

- Aldridge, D (1996). Music therapy with the elderly. In. D. Aldridge (red.), Music therapy research and practice in medicine (pp. 1 86- 210). London: Jessica Kingsley Publishers. - Davis, LL, Buckwalter, K. & Burgio, LD. (1997). Measuring problem behaviours in dementia: developing a methodological approach. Advances in Nursing Science, 2 0, 1, 40-56. - Droes, R.M., Lange, J.C.M., Vink, A.C. en Finnema, E.J. (2001). Psychosociale therapieŽn. In: C. Jonker, F.R.j. Verhey en j.P.j. Slaets (Eds.). Alzheimer en andere vormen van dementie. Houten: Bohn, Stafleu en Van Loghum. - Hageman, C; Wagener-Schimmel, Lj.J.C. ; Nijhuis; LE.M.C. en Vink; A.C. (2004). Liedjes in het hoofd: het syndroom van Oliver Sacks? Tijdschrift voor Neurologie en Neurochirurgie, vol 105, 1,26-31. - Kaufer D., Cummings, J.L., Ketchel, P., Smith, V., MacMillan, A., Lopez, 01. & DeKosky, S (1999). Assessing Neuropsychiatric symptoms in clinical practice. Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neuroscience. Nederlandse vertaling: E.J.W. van Someren, Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek, Amsterdam. - Broersen, M., Croot, R. de en Jonker, C. (1995). Muziektherapie bij Alzheimerpatienten. Tijdschrift voor Kreatieve Therapie, 1, 9-14. - Brotons, M; Koger, S.M & Pickett-Cooper, P. (1997). Music and Dementias: A Review of Literature. Journal of Music Therapy, XXXIV, 4, 204-245. - Cohen-Mansfield, J., Man, M.S. & Rosenthal, A.S. (1989). A description of agitation in a nursing home. Journal of Gerontology: Medical Science, 44, M77- M84.

- McCaffigan S, Bliwise DL. (1997). The treatment of sundowning. A selective review of pharmacological and nonpharmacological studies. Drugs Aging, 10(l):10-7. - Vink, AC (2000) The problem of agitation in elderly people and the potential benefit of music therapy. In: Aldridge, D. (ed) Music therapy in dementia care. Jessica Kingsley Publishers: London. - Vink, AC (2000) A survey of music therapy practice with elderly people in the Netherlands In: Aldridge, D. (ed) Music therapy in dementia care. Jessica Kingsley Publishers: London. - Vink, A.C. (2001). Muziektherapie als non- verbale behandelvorm bij dementie. In: A.M. Pot, P. Broek en R. Kok (Eds). Gedrag van slag: Gedragsproblemen bij ouderen met dementie. Houten: Bohn, Stafleu en Van Loghum. - Vink AC, Birks JS, Bruinsma MS, Scholten RJS. Music therapy for people with dementia (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 4, 2004. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd.

20 I NUMMER 36 I DECEMBER 2005


--------------------------------------------------------------------------------